شد و خود زيانبرده گشتند . سخن مفسّرين : « لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصارى أَوْلِياءَ » 54 مجمع : نام يهود و نصارى آورده شده است چون ديگر كافران هم مثل آنها هستند و نبايد دوست شان داشت ، و مقصود از كلمه ى اولياء آن است كه بوسيله ى دوستى كومك و ياور شان بشوند . كشف نوشته : دشمنان دين شيطان است و نفس امّاره و نفس از شيطان صعبتر ، كه شيطان بلاحول بگريزد و نفس نگريزد . يوسف صدّيق آنهمه بلاها بوى رسيد و از آن هيچ بفرياد نيامد چنان كه از نفس امّاره آمد ، گفت : « إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ » [ مصحح گويد اين كلام زن عزيز است نه يوسف چنان كه ظاهر قرآن است ] . « بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ » 54 طبرى : يعنى بعضى يهوديها دوست بعضى ديگر هستند و هم مسيحيها يك عده دوست عدّه ى ديگر هستند و در مقابل مخالفين دين خودشان كومك و ياور يكديگرند ، پس شما مسلمانان اگر با آنها دوست شويد بايد ياورىشان كنيد ، در برابر مخالفين آنها كه مسلمانان باشند و مانند يهودى و مسيحى با مسلمين در جنگ باشيد ، از اين جهت بايد شما مسلمانان هم هر يك دوست ديگرى باشيد و با مخالفين خود مبارزه كنيد ، همانطور كه آنها با يكديگر دوست و با شما دشمن هستند ، زيرا هر كس با آنها اظهار دوستى كرد بايد با مسلمين در جنگ شود ، تفسير الميزان : ممكن است اينطور معنى كنيم : شما با چند نفر آنها دوست ميشويد تا در برابر بقيّه شان از شما حمايت كنند ، ولى اين دوستى براى شما سود ندارد ، چونكه آنها با يكديگر دوست هستند و هرگز بر ضرر خود كارى نميكنند بحمايت از شما . « وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّه مِنْهُمْ » 54 مجمع : يعنى هر كس آنها را ياور خود بداند كافر است و بايد از او دورى كنند . ابو الفتوح : پيغمبر فرمود : « المرء مع من احبّ » يعنى هر كسى با دوست خود